شبیهسازهای آموزشی؛ گامی مؤثر در ارتقای ایمنی بهرهبرداری از پستهای فشارقوی
با وجود اهمیت آموزش، اجرای مانورهای واقعی بر روی تجهیزات برقدار همواره با مخاطرات جدی همراه است و امکان تمرین بسیاری از سناریوهای بحرانی در محیط واقعی وجود ندارد. از اینرو، استفاده از شبیهسازهای آموزشی بهعنوان ابزاری برای ارتقای فرهنگ ایمنی و کاهش خطاهای انسانی، به یکی از نیازهای اساسی صنعت برق تبدیل شده است.
نرمافزار SUB SIM با همین رویکرد طراحی شده است تا محیطی ایمن، واقعگرایانه و آموزشی را برای اپراتورهای پستهای فشارقوی فراهم کند. در این سامانه، فراگیر بدون ایجاد هیچگونه خطر برای تجهیزات یا شبکه، میتواند انواع مانورهای بهرهبرداری را مطابق با دستورالعملهای مصوب تمرین کرده و آثار تصمیمات خود را بهصورت لحظهای مشاهده کند.
یکی از ویژگیهای مهم این نرمافزار، آموزش فرآیندهای ایمنی قبل از شروع عملیات است. در این محیط، اپراتور با تضمیننامههای ایمنی، مجوزهای انجام کار، کارتهای عملیات ممنوع، فرآیند تحویل و تحول تجهیزات، ایمنسازی محل کار و مراحل آزادسازی تجهیزات آشنا شده و میتواند تمامی مراحل اداری و عملیاتی را همانند شرایط واقعی تمرین کند. این قابلیت باعث میشود کاربر علاوه بر یادگیری نحوه مانور تجهیزات، به اهمیت رعایت مستندات ایمنی و الزامات آییننامهای نیز تسلط پیدا کند. علاوه بر این، نرمافزار امکان شبیهسازی انواع آرایشهای پستهای فشارقوی، عملکرد بریکرها، سکسیونرها، ترانسفورماتورها، سیستم تغذیه داخلی، شارژرها، بانکهای خازنی، اینترلاکهای مکانیکی و الکتریکی و سیستم HMI را فراهم میکند. تغییرات بار شبکه، تغییر تپ ترانسفورماتورها، افت ولتاژ، اندازهگیری پارامترهای بهرهبرداری و سایر شرایط واقعی نیز در محیط نرمافزار قابل مشاهده و تحلیل است.
یکی دیگر از قابلیتهای ارزشمند SUB SIM، محیط سهبعدی تعاملی آن است. اپراتور میتواند همانند حضور در یک پست واقعی، در محوطه حرکت کرده، تجهیزات را از زوایای مختلف مشاهده کند، وضعیت آنها را بررسی کرده و فرمانهای لازم را در حالت Local و Remote صادر نماید. این ویژگی موجب افزایش آشنایی کاربران با جانمایی تجهیزات و کاهش خطاهای ناشی از تشخیص نادرست تجهیزات در هنگام بهرهبرداری میشود. از سوی دیگر، بسیاری از حوادث مهم صنعت برق را نمیتوان در محیط واقعی برای آموزش بازسازی کرد. این نرمافزار با شبیهسازی سناریوهای وقوع حادثه، خطاهای بهرهبرداری، اشتباهات اپراتوری، عملکرد نادرست تجهیزات و پیامدهای ناشی از عدم رعایت الزامات ایمنی، بستری مناسب برای آموزش و تحلیل حوادث فراهم میآورد. فراگیر میتواند بدون ایجاد کوچکترین خطر، نتایج تصمیمات اشتباه را مشاهده کرده و راهکار صحیح انجام عملیات را بیاموزد؛ موضوعی که نقش بسیار مهمی در نهادینه شدن فرهنگ ایمنی و پیشگیری از تکرار حوادث دارد.
تجربه اجرای دورههای آموزشی با استفاده از این سامانه در شرکتهای برق منطقهای کشور نشان داده است که آموزش مبتنی بر شبیهسازی، موجب افزایش تسلط اپراتورها بر فرآیندهای بهرهبرداری، ارتقای مهارت تصمیمگیری در شرایط عادی و اضطراری، افزایش آشنایی با الزامات آییننامه ایمنی و در نهایت کاهش احتمال بروز خطاهای انسانی میشود.
امروزه بهرهگیری از فناوریهای شبیهسازی، واقعیت سهبعدی و آموزش سناریومحور، تنها یک ابزار آموزشی نیست؛ بلکه بخشی از نظام مدیریت ایمنی در صنعت برق به شمار میآید. توسعه چنین سامانههایی میتواند نقش مؤثری در تحقق اهداف آییننامه ایمنی کار در پستهای فشارقوی، افزایش قابلیت اطمینان شبکه و حفظ سرمایههای انسانی و تجهیزاتی صنعت برق کشور ایفا کند.
هادی حیدری؛ کارشناس نظارت بر بهره برداری پستهای شرکت برق منطقهای فارس
مشاهدهٔ متن در پایگاه منبع