هشدار مدیریت منابع آب: النینو عامل ۷۰ درصد سیلابهای بزرگ ایران
به گزارش خبرنگار مهرT نتایج بررسیهای آماری این شرکت نشان میدهد از میان ۱۰ سیلاب عمده ثبتشده در کشور، هفت مورد در سالهایی رخ دادهاند که شرایط متناظر با پدیده النینو برقرار بوده است؛ آماری که به گفته مدیرعامل این شرکت، اهمیت توسعه سامانههای پیشبینی و تغییر رویکرد مدیریت مخازن سدها را دوچندان میکند.
نشست تخصصی «دورپیوندها، سامانههای پیشبینی و هشدار» با محوریت پدیده النینو امروز چهارشنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ با حضور جمعی از مدیران ارشد وزارت نیرو، کارشناسان، پژوهشگران و صاحبنظران حوزههای آب و هواشناسی در شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران برگزار شد.
داود کامگار، مدیرعامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران، در این نشست با اشاره به اهمیت بررسی آثار النینو بر شرایط آبی و انرژی کشور اظهار کرد: این پدیده صرفاً یک موضوع اقلیمی در مقیاس جهانی نیست، بلکه برای ایران میتواند بر الگوهای بارش، رفتار رودخانهها، مدیریت مخازن سدها، تولید برقآبی و حتی جوامع ساکن در مناطق پیرامونی تأثیرگذار باشد.
وی افزود: بخش قابل توجهی از ظرفیت نیروگاههای برقآبی کشور در پهنههایی قرار گرفته است که تغییرات بارش و روانآب میتواند مستقیماً بر نحوه بهرهبرداری از مخازن و پایداری تولید انرژی اثر بگذارد؛ بنابراین شناخت این پدیده و آثار آن باید در فرآیند تصمیمگیریهای مدیریت منابع آب مورد توجه قرار گیرد. کامگار ادامه داد: شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران طی سالهای گذشته تلاش کرده است مدیریت مخازن سدها را از یک رویکرد صرفاً سازهای به سمت مدیریت پیشبینانه، دادهمحور و مبتنی بر سناریوهای اقلیمی حرکت دهد و در این مسیر از دانش مهندسی، تجربههای عملیاتی و ظرفیت جامعه علمی استفاده کرده است.
۷ مورد از ۱۰ سیلاب عمده در سالهای النینو
مدیرعامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران با اشاره به نتایج پژوهشهای انجامشده در این مجموعه گفت: بررسیهای آماری نشان میدهد از میان ۱۰ سیلاب عمده ثبتشده در کشور، هفت مورد در سالهایی رخ داده که شرایط متناظر با پدیده النینو برقرار بوده است. وی اضافه کرد: بر اساس یافتههای این پژوهش، ۲۹ درصد سیلابهای رخداده در دورههای النینو در ماه فروردین و ۲۱ درصد آنها در ماه آذر اتفاق افتاده است؛ از این رو پایش شرایط جوی و افزایش آمادگی در این مقاطع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
کامگار تأکید کرد: نتایج این بررسیها ضرورت آمادگی برای مدیریت سیلاب و استفاده از ظرفیت مخازن بزرگ برای تنظیم آب را افزایش میدهد تا در صورت وقوع بارشهای قابل توجه، علاوه بر کنترل روانآبها، امکان استفاده از آب ذخیرهشده برای مصارف ماهها و سالهای بعد نیز فراهم باشد. وی با اشاره به ظرفیت نیروگاههای برقآبی افزود: مدیریت صحیح منابع آب ذخیرهشده در مخازن میتواند امکان استفاده بیشتر از ظرفیت تولید برقآبی را فراهم کند؛ ظرفیتی که بدون مصرف سوختهای فسیلی، بخشی از نیاز انرژی کشور را تأمین میکند.
تغییر اقلیم، پیشبینی و مدیریت سدها را پیچیده کرده است
کامگار با اشاره به تغییرات اقلیمی گفت: تغییر در رژیم هیدرولوژیکی و رفتار رودخانهها، وقوع سیلابهای ناگهانی، افزایش بارشهای حدی، تغییر زمان و الگوی بارش و افزایش عدم قطعیت در پیشبینیها، مدیریت منابع آب و بهرهبرداری از مخازن را با پیچیدگیهای بیشتری مواجه کرده است. وی ادامه داد: در چنین شرایطی، بررسی آثار النینو بر بارش و روانآب و همچنین توجه به اثر تغییرات دمایی بر الگوی مصرف برق، برای افزایش ایمنی سازهها، حفاظت از جان و مال ساکنان مناطق پاییندست، تنظیم منابع آب و استفاده از ظرفیت برقآبی اهمیت دارد.
مدیرعامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران گفت: مدیریت مخازن نمیتواند صرفاً بر اساس شرایط لحظهای انجام شود و باید دادههای هواشناسی، مدلهای پیشبینی و سناریوهای اقلیمی در تصمیمگیریهای مربوط به بهرهبرداری از سدها نقش داشته باشند. وی افزود: توسعه سامانههای پیشبینی و هشدار این امکان را در اختیار مدیران قرار میدهد که پیش از وقوع رخدادهای حدی درباره کنترل سیلاب، تنظیم خروجی مخازن، مدیریت منابع آب و استفاده از ظرفیت تولید برقآبی تصمیمگیری کنند.
تمرکز بر سدهای بزرگ غرب کشور
کامگار با اشاره به اهمیت این رویکرد در حوزههای آبریز غرب کشور اظهار کرد: ارتقای سامانههای پیشبینی و مدیریت مخازن برای سدهای بزرگ واقع در حوزههای کارون، کرخه، دز، سیمره، زهره و سایر حوزههای غربی اهمیت ویژهای دارد و باید حساسیت این مناطق نسبت به نوسانات اقلیمی در برنامهریزیها مورد توجه قرار گیرد. وی همکاری با سازمان هواشناسی کشور را از محورهای این مسیر دانست و گفت: طی سالهای گذشته برای توسعه و استقرار سامانههای پیشبینی در کشور اقداماتی انجام شده و همکاری میان مجموعههای مرتبط باید برای افزایش دقت پیشبینیها و تبدیل این اطلاعات به تصمیمهای عملیاتی ادامه پیدا کند.
سومین نشست تخصصی النینو در آب و نیرو
مدیرعامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران با اشاره به سابقه این نشستها گفت: نشست برگزارشده سومین نشست تخصصی با محوریت پدیده النینو است که به میزبانی این شرکت برگزار میشود. کامگار افزود: نشستهای مشابه پیش از این در آذرماه ۱۳۹۴ و مهرماه ۱۴۰۲ برگزار شده و استمرار این برنامهها نشاندهنده اهمیت بررسی آثار پدیدههای اقلیمی بر منابع آب و زیرساختهای کشور است. وی گفت: این نشست فرصتی برای هماندیشی میان متخصصان هیدرولوژی، هواشناسی، مهندسی رودخانه، مدیریت بحران و بهرهبرداری فراهم کرده است و انتظار میرود نتایج آن به تدوین دستورالعملهای عملیاتی بهروز، ارتقای مدلهای پیشبینی و طراحی سناریوهای مدیریتی منجر شود. کامگار در پایان با قدردانی از اساتید، پژوهشگران، مدیران و کارشناسان مشارکتکننده در برگزاری این رویداد، ابراز امیدواری کرد این نشستها به ارتقای دانش و آمادگی کشور برای مواجهه با مخاطرات اقلیمی کمک کند.
مشاهدهٔ متن در پایگاه منبع