عبور از گلوگاه‌های دانش؛ شرط اصلی رسیدن به خیزش علمی/ اقتدار ملی بدون دانشمندان و فناوری بومی پایدار نمی‌ماند

فرشاد ابراهیم‌پور عضو هیأت‌رئیسه کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار خانه ملت، با اشاره به تجربیات حاصل از جنگ‌های اخیر و ترور دانشمندان، گفت: اقتدار و امنیت ملی به توان علمی، فناوری‌های بومی و حفاظت از سرمایه‌های انسانی راهبردی وابسته است.

نماینده مردم ایذه، باغملک، صیدون و دزپارت در مجلس افزود: قدرت واقعی در دنیای امروز، دیگر تنها در داشتن سلاح‌های فیزیکی نیست بلکه در تسلط بر دانش پشتِ آن سلاح‌ها و کنترل فضاهای دیجیتال، الکترونیک و سایبری است.

دانشمندان؛ زیرساخت‌های راهبردی که جایگزینی ندارند

وی با بیان اینکه دانشمندان و متخصصان بخشی از زیرساخت راهبردی کشور هستند، تصریح کرد: بازسازی زیرساخت‌های فیزیکی با صرف هزینه و زمان امکان‌پذیر است، اما تربیت دانشمند، انباشت تجربه تخصصی و شکل‌گیری گروه‌های علمی توانمند، حاصل سال‌ها آموزش و پژوهش است و جایگزینی فوری آن امکان‌پذیر نیست. بنابراین، ترور دانشمندان را باید فراتر از یک حادثه امنیتی و در چارچوب تهدید توان علمی و آینده فناورانه کشور دانست.

عضو کمیسیون آموزش مجلس با تأکید بر ضرورت توجه به فرمایشات رهبر معظم انقلاب درباره خیزش علمی عمیق و پرشتاب، توسعه علوم پایه، عبور از مرزهای دانش و تقویت خلاقیت و نوآوری را از الزامات اقتدار ملی دانست و گفت: پیشرفت در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، مواد پیشرفته، مخابرات و فناوری‌های فضایی، به سرمایه‌گذاری مستمر در ریاضیات، فیزیک، شیمی، علوم رایانه و مهندسی وابسته است. باید فاصله میان دانش دانشگاهی و تولید فناوری و محصولات قابل اتکا شناسایی و برطرف شود. حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت، تأمین پایدار اعتبارات پژوهشی و کاهش وابستگی‌های پرخطر، از جمله اقداماتی است که باید در اولویت سیاست‌گذاری قرار گیرد.

مجلس باید درباره حفاظت از دانشمندان مطالبه‌گر باشد

ابراهیم‌پور با تأکید بر ضرورت بازنگری در سازوکارهای حفاظت از نخبگان اظهار کرد: ارزیابی متناسب با سطح تهدید، هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، حفاظت از اطلاعات حساس، رسیدگی به هشدارها و آمادگی برای واکنش به مخاطرات باید به‌ صورت مستمر دنبال شود. مراکز علمی و پژوهشی نیز برای مدیریت بحران، حفاظت از داده‌های پژوهشی و تداوم فعالیت‌های خود باید برنامه مشخص داشته باشند.

وی در ادامه افزود: مجلس باید از دستگاه‌های مسئول درباره سازوکارهای حفاظت از سرمایه‌های انسانی راهبردی، هماهنگی میان نهادها و اقدامات اصلاحی گزارش بخواهد. کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی نیز می‌تواند با برگزاری جلسات تخصصی و دریافت گزارش‌های محرمانه، نقاط ضعف احتمالی را بررسی کند. هرگونه قصور نیز باید بر اساس اسناد و شواهد بررسی و در صورت احراز تخلف، از مسیر قانونی پی‌گیری شود.

این نماینده مجلس در پایان خاطرنشان کرد: حمایت از نخبگان علاوه بر حفاظت فیزیکی، مستلزم تأمین امنیت شغلی و علمی، فراهم‌کردن امکانات پژوهشی، حمایت از خانواده‌های آسیب‌دیده و ایجاد شرایط مناسب برای فعالیت متخصصان است. ارزیابی سیاست‌های علمی نیز باید بر اساس نتایج عملی، از جمله رفع گلوگاه‌های فناورانه، توسعه فناوری‌های بومی و حفظ سرمایه‌های انسانی انجام شود تا دانش و تجربه متخصصان در کشور باقی بماند و به نسل‌های بعد منتقل شود. /

پایان پیام