غارت ۲.۵ میلیارد دلاری سرمایه کشور توسط ماینرها

به گزارش پایگاه خبری توانیر، سهم ماینرها یا دستگاه‌های استخراج رمزارز و تأثیر آن‌ها بر شبکه سراسری برق مورد در برنامه «میز اقتصاد» شبکه خبر، با حضور محمد اله‌داد، مدیرعامل شرکت توانیر، علیرضا سلیمی عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی بررسی شد و سردار امینی، رئیس پلیس مبارزه با قاچاق کالا و ارز پلیس امنیت اقتصادی نیز به صورت تلفنی در برنامه حضور داشت و در این بحث مشارکت کرد.

براساس برآوردها حدود ۲۰۰۰ مگاوات از برق سراسری توسط ماینرها استفاده می‌شود. این عدد تقریباً معادل دو نیروگاه اتمی بوشهر است. این موضوع با توجه به آسیب دیدن برخی از پالایشگاه‌های گاز در جنگ رمضان اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند. بخش عمده نیروگاه‌های کشور گازی هستند و هرچند بخشی از آسیب‌های واردشده به صنایع گازی در زمان جنگ جبران می‌شود، بخشی دیگر زمان بیشتری می‌طلبد. وزارت نفت اعلام کرده که نیروگاه‌ها به لحاظ سوخت جایگزین (سوخت مایع) تجهیز شده‌اند، اما هر نیروگاهی برای استفاده از سوخت مایع، هر بار شارژ حدود ۱۵ تا ۲۰ روز کارایی دارد و در طول فصل سرما این اتفاق باید سه تا چهار بار تکرار شود. نکته مهم این است که حتی قبل از جنگ و آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌ها، کشور با ناترازی جدی گاز و برق مواجه بود.

خلأ قانونی ریشه اصلی مشکل

علیرضا سلیمی، عضو هیئت رئیسه مجلس، در این برنامه گفت: واقعیت این است که ما امروز با یک معضل به نام غارت برق تولیدی در کشور مواجهیم. یکی از بخش‌ها همین تولید رمزارز غیرمجاز است که آسیب‌های جدی را متوجه کشور کرده است. یعنی سالانه حدود دو و نیم میلیارد دلار سرمایه کشور در این حوزه دود می‌شود و به هوا می‌رود. ما از سال ۹۹ تا الان بیش از ۳۰۰ هزار ماینر غیرمجاز کشف کرده‌ایم که کمی نیست. باید توجه داشت که ۱۷ هزار مرکز غیرمجاز در کشور وجود دارد که واقعاً نجومی و عجیب است.

سلیمی با اشاره به ارزانی برق در ایران تصریح کرد: از آنجا که برق در ایران ارزان است و ما برق یارانه‌ای می‌دهیم، کسانی که در این حوزه تخلف می‌کنند، مایلند دستگاه ماینر فرسوده که مصرفشان بسیار بالاست را به صورت قاچاق وارد کنند. هر دستگاه ماینر در سال الان ۴۵ میلیون تومان سود دارد عدد واقعاً فوق‌العاده بالایی است.

وی تأکید کرد: همین باعث شده که به دلیل خلأ قانونی، حتی بخش صنعت، بخش کشاورزی و بخش تجاری به سمت استفاده غیرقانونی از این حوزه بروند. ه همین دلیل سوله را در اختیار ماینرهای غیرمجاز گذاشته‌اند.

سه چالش اصلی در برخورد با ماینرها

سلیمی سه چالش اصلی را اینگونه برشمرد: اول، بازگشت ماینرهای مکشوفه است «ماینرعا کشف می‌شوند ولی این‌ها خیلی راحت برمی‌گردد به همان مسیر قبلی. طرفی که کار غیرقانونی انجام داده و حتی دستگاهش ثبت شده، خیلی راحت به کار قبلش برمی‌گردد. دوم، عدم برخورد قاطع با متخلفان است. به دلیل خلأ قانونی نمی‌توانند برخورد قاطع با این افراد انجام بدهند. این‌ها آن‌قدر جری شده‌اند که حتی گاهی ضابطین و مأمورین قضایی درگیر شده‌اند. سوم، مسیر پرپیچ‌وخم حقوقی است، برای برخورد با این‌ها یک مسیر پرپیچ‌وخم تعریف شده، باید حتما وزارت نیرو دادخواست بدهد و مسیرهای حقوقی بسیار طولانی طی شود.

عضو هیئت رئیسه مجلس، در این برنامه گفت: گزارش گروه انرژی نشان داده که ۱۴ هزار دستگاه استخراج رمزارز غیرمجاز در کشور کشف شده و این ۱۴ هزار دستگاه ۳۵۰ هزار میلیارد تومان به شبکه برق کشور خسارت وارد کرده‌اند. اما قسمت بد ماجرا اینجاست که بررسی ترافیک شبکه برق کشور نشان می‌دهد ماینرهای غیرمجازی که هنوز کشف نشده‌اند، همچنان ۲۵۰۰ مگاوات برق مصرف می‌کنند که عددی نزدیک به تولید برق بزرگ‌ترین نیروگاه ایران است.

تقدیر توانیر از مردم و کاهش محدودیت‌ها

محمد اله‌داد، مدیرعامل شرکت توانیر، در این برنامه گفت: ما در تابستان امسال برای دومین سال پیاپی ۳ درصد میزان تقاضا و مصرف برق را با کمک مردم کاهش دادیم. در سال ۱۴۰۳ در تابستان با ۸.۶ درصد رشد مصرف مواجه بودیم.

وی افزود: با وجود ۲۰۰۰ نقطه که در شبکه یک میلیون کیلومتری برق در دوره جنگ مورد اصابت مستقیم یا غیرمستقیم دشمن قرار گرفت، شاخص‌های فنی خوبی ثبت شد. امسال تثبیت فرکانس و تثبیت ولتاژ را داشتیم. در سه ماه گذشته، بسیاری از کشورهای همسایه مانند عراق و پاکستان و حتی گرجستان، ازبکستان، ترکمنستان و قزاقستان دچار فروپاشی شبکه برق شدند.

اله‌داد از طرح ملی کاهش تلفات انرژی (مهتاب) خبر داد: از ابتدای امسال حدود ۳۰۰۰ مگاوات بار غیرمجاز روی شبکه که بدون لوازم اندازه‌گیری مصرف برق انجام می‌داد، شناسایی شد. بخشی در حوزه ماینرها بود، بخشی خوش‌نشین‌ها و ویلاها و تالارها. نتیجه این اقدام حدود ۶ میلیارد کیلووات ساعت احیای انرژی تلف‌شده بود — معادل مصرف یک استان متوسط مانند قزوین یا مرکزی.

وی تصریح کرد: تلفات شبکه ما در این شش ماه بین ۱.۵ تا ۲ درصد کاهش یافت و به زیر ۱۰ درصد رسید.

همچنین اله‌داد در خصوص کنتورهای هوشمند، گفت: ما به ۷.۵ میلیون کنتور رسیدیم. علتش اینکه از اسفند که جنگ شروع شد و مرزها بسته شد، واردات قطعات کنتورها محدود شد. ولی برنامه ما این است که تا پایان سال به ۹ میلیون کنتور هوشمند برسیم.

اله‌داد در خصوص ماینرها گفت: بیش از ۲۰۰۰ مگاوات مصرف انرژی ماینرها در کشور است. البته همه این‌ها از شبکه برق تغذیه نمی‌کنند، در هفته‌های اخیر مزارعی که گازسوز بودند و با ژنراتور برق تولید می‌کردند نیز شناسایی شد.

وی افزود: تفاوت فعالیت ماینر و بقیه دستگاه‌ها این است که ماینر شبانه‌روز کار می‌کند. یک ماینر سه و نیم کیلوواتی معادل ۱۲ خانه انرژی مصرف می‌کند. ۲۰۰۰ مگاوات در نقطه مصرف اگر بخواهیم تأمین کنیم، تقریباً ۳۰ درصد بیشتر یعنی نزدیک ۲۵۰۰ مگاوات باید تولید شود بیش از دو نیروگاه اتمی بوشهر.

اله‌داد تأکید کرد: متأسفانه بیش از ۹۵ درصد این‌ها برق غیرمجاز و برق‌دزدی استفاده می‌کنند. مزارع مجاز ما بسیار کم هستند. مزارع مجاز می‌توانستند از شرکت گاز مجوز بگیرند یا از شبکه برق با تعرفه صادراتی استفاده کنند، ولی به خاطر سودجویی، برق‌دزدی می‌کنند.

وی درباره تفاوت قیمت گفت: «برق صنعتی حدود ۱۰۰۰ تومان و برق کشاورزی ۲۱ تومان است. قیمت برق صادراتی ما ۱۰ سنت است. وقتی ماینر با برق ۲۱ تومانی یا ۱۰۰۰ تومانی مصرف می‌کند، کمتر از دو دهم سنت است. پس این مزرعه حتماً سودآور است، ولی یک پول کثیفی است که در این دوره جنگ، زیرساخت کشور را که در حوزه انرژی نیاز داریم، به رفاه و امنیت و اقتصاد ضربه می‌زند.

کشف ۱۲,۹۴۷ دستگاه کشف در ۶ ماه

سردار امینی، رئیس پلیس مبارزه با قاچاق کالا و ارز، در این برنامه گفت: ما مبارزه با قاچاق ماینر را به عنوان یک موضوع راهبردی در دستور کار پلیس قرار داده‌ایم. یک تفاهم‌نامه دوجانبه با جناب آقای مهندس الله‌داد منعقد کردیم و تعامل بسیار خوبی داریم. از ابتدای سال تا حالا سه مرحله طرح سراسری تشدید مقابله با قاچاق ماینر را داشتیم. در حدود ۱۲,۹۴۷ دستگاه ماینر در شش ماهه امسال کشف کردیم که ۱۲ درصد افزایش نسبت به مدت مشابه سال قبل دارد. ۱۲۴۸ فقره پرونده تشکیل شده و ۱۸۷۰ نفر متهم یا مظنون دستگیر شدند. ارزش کشفیات حدود ۱۴۰۰ میلیارد تومان است که ۵۴ درصد افزایش ارزش ریالی نسبت به مدت مشابه سال قبل دارد.

سردار امینی درباره استان‌های هدف گفت: استان‌های خوزستان، فارس، کرمان، خراسان رضوی، بوشهر و استان‌های صنعتی و مرزی، فراوانی حجم کشفیات بیشتر در آن‌ها اتفاق افتاده. پرونده‌های کلانی داشتیم؛ ۴۰۰ دستگاه، ۵۰۰ دستگاه، ۳۰۰ دستگاه در انبارها، منازل مسکونی و کارگاه‌های غیرفعال.

سردار امینی تصریح کرد: یکی از موضوعات این است که مجازات سنگین برای قاچاقچیان این حوزه انتظار داریم. الان این‌طور نیست. بعد از دست‌گیری، مجدداً با توجه به جریمه‌ای که می‌شوند و مبلغش پایین است، دوباره برمی‌گردند و گستاخ‌تر هم می‌شوند. انتظار داریم کالای قاچاق به چرخه قاچاق و چرخه اقتصاد برنگردد. حتماً ماینرها باید معدوم شوند و تحت هر شرایطی ما مخالف برگشت به چرخه اقتصادشان هستیم.

سردار امینی تأکید کرد: در راستای ماده ۵۸، فقط اکتفا به کشف نکردیم. بعد از دست‌گیری قاچاقچی، ریشه‌یابی جرم می‌کنیم؛ ببینیم چقدر استخراج داشته و چقدر درآمد کسب کرده، تا به منابع مالی که از این حوزه به دست آورده برسیم و در صدور احکام قضایی، از مرجع قضایی تشدید مجازات را درخواست کنیم.

سردار امینی گفت: خوشبختانه در حوزه داده‌کاوی و کمک بسیار خوب مردم از طریق سامانه ۳۰۰۰۵۱۲۱، امسال ۱۷ هزار دستگاه ماینر شناسایی کردیم که بیش از ۷۰ درصد آن گزارش مردمی بوده است.

وی هشدار داد: امسال تعداد آتش‌سوزی منازل به علت ماینر به بیش از ۵۰ مورد رسیده. دستگاهی که مصرف بالای برق دارد تا ۸۰ درجه دما بالا می‌رود و کوچک‌ترین اتصالی یا مواد قابل اشتعال کنارش، منجر به آتش‌سوزی می‌شود.

سلیمی، عضو هیئت رئیسه مجلس، درباره طرح دوفوریتی گفت: «این طرح دوفوریتی ارجاع شده به کمیسیون قضایی و به محض اینکه گزارش قضایی به دست هیئت رئیسه برسد، در همان هفته در دستور قرار خواهیم داد. یک ظرفیت در ماده ۱۶۱ آیین‌نامه است که از آن ظرفیت هم در صورت لزوم استفاده خواهیم کرد.

وی افزود: ما اصلاحیه ماده ۱۸۷ که سال ۷۵ مصوب شده را اوردیم این ماده واحد چند فصل دارد، فصل اول درباره کسانی است که از انشعاب مجاز، تجاری، کشاورزی یا مسکونی استفاده غیرقانونی کرده‌اند. پیشنهاد شده که خسارت گرفته شود، دستگاه ضبط شود، بهای برق با تعرفه صادراتی محاسبه شود و جریمه دو تا چهار برابر شود. فصل دوم درباره ماینرهای ثابت است. بحث حمایت از ضابطین و مشوق‌ها برای کسانی که گزارش می‌دهند. فصل سوم درباره انشعابات غیرمجاز است. اینکه چه میزان خدماتی استفاده کرده و با چه هزینه‌ای باید جریمه شود.» در نهایت سلیمی پیش‌بینی کرد که این طرح تا یک و نیم تا دو ماه آینده به سرانجام برسد.

دستور محرومیت از یارانه برق

مهمانان برنامه سه راهکار اصلی را برجسته کردند، اول، اصلاح قانون بود و خلأ قانونی موجود باید برطرف شود تا برخورد با متخلفان بازدارنده باشد. در همین راستا سلیمی تأکید کرد: دست ضابطین قضایی و دادگاه‌ها را باید باز بکنیم تا با این مشکل در مقابله با افراد سودجو که تاراج ثروت ملی را انجام می‌دهند، مواجه نشویم.

همچنین دوم، معدوم‌سازی ماینرها بود و سردار امینی تصریح کرد: انتظار داریم ماینرها حتماً معدوم شوند و تحت هر شرایطی مخالف برگشت به چرخه اقتصادشان هستیم. همچنین مشارکت مردمی باید جدی گرفته شود همانطور که بیش از ۷۰ درصد از ۱۷ هزار دستگاه کشف‌شده، گزارش مردمی بوده و سامانه ۳۰۰۰۵۱۲۱ آماده دریافت گزارش‌های مردمی است.

مدیرعامل توانیر، درباره دستور وزیر نیرو گفت: از چهار شهریور امسال، هر کس در کارخانه، دامداری، بخش کشاورزی، اداری یا خانگی اقدام به استخراج غیرقانونی رمزارز کند، تا یک سال از برق یارانه‌ای محروم می‌شود و صورت‌حسابش آزاد محاسبه می‌شود. ضمناً وزارتخانه‌های مربوطه پروانه‌های این‌ها را تعلیق یا ابطال می‌کنند.

اله‌داد نیز تاکید کرد از امروز هیچ محدودیتی در تأمین انرژی برای مردم در همه تعرفه‌ها نداریم، به شرط تأمین سوخت. فقط صنایعی که انرژی‌بر هستند مطابق ماده ۴ خودشان باید تأمین کنند و کشاورزان برابر پروانه صادره تامین برق می‌شوند.

همچنین وی شماره‌های ۳۰۰۰۵۱۲۱ و ۳۰۰۰۶۱۲۱ را برای دریافت گزارش‌های مردمی اعلام کرد.