فریبِ اعداد؛ چرا رشد معدل در استان‌ها نباید جایگزین ارتقای کیفیت شود؟
فاطمه جراره عضو هیات‌رئیسه کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، با انتقاد از ارزیابی عملکرد آموزشی استان‌ها بر اساس افزایش معدل امتحانات نهایی در گفت‌وگو با خبرنگار خانه ملت، در واکنش به اعلام افزایش ۱.۱۵ نمره‌ای میانگین معدل امتحانات نهایی و اظهارات علیرضا کربلایی، عضو شورای عالی آموزش‌وپرورش، درباره تداوم این روند در سال آینده، گفت: این اظهارات به‌جای اطمینان خاطر، نگرانی‌هایی درباره وضعیت آموزشی استان بنده(هرمزگان) ایجاد کرد؛ چرا که ما از نزدیک شرایط استان‌های جنوبی را می‌شناسیم و سال‌هاست برای جلب توجه مسئولان به مشکلات آموزش و پرورش این مناطق تلاش می‌کنیم.
نماینده مردم بندرعباس، قشم، ابوموسی، حاجی‌آباد و خمیر در مجلس، افزود: اگر قرار باشد صرفاً با اعلام افزایش معدل‌ها نتیجه بگیریم که وضعیت آموزشی استان‌ها بهبود یافته و دیگر نیازی به پی‌گیری و حمایت نیست، عملاً مطالبه‌گری برای رفع کمبودها متوقف می‌شود. افزایش نمرات باید با شاخص‌های واقعی کیفیت یادگیری سنجیده شود و نمی‌توان از روی یک عدد درباره وضعیت آموزش در همه مناطق کشور قضاوت کرد.
رشد ۱.۴۳ نمره‌ای معدل هرمزگان؛ آیا عقب‌ماندگی آموزشی جبران شده است؟
جراره با اشاره به آمار منتشر شده از نتایج امتحانات نهایی سال ۱۴۰۵ تصریح کرد: بر اساس گزارش‌های منتشر شده، میانگین نمرات امتحانات نهایی از ۱۰.۱۵ در سال ۱۴۰۴ به ۱۱.۳۰ در سال ۱۴۰۵ رسیده و هرمزگان نیز با رشد ۱.۴۳ نمره‌ای، بیشترین افزایش استانی را ثبت کرده است؛ اما سؤال اساسی این است که آیا این رشد به معنای برطرف شدن عقب‌ماندگی آموزشی استان است؟
عضو هیات رئیسه کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس ادامه داد: وقتی فاصله میانگین نمرات بالاترین و پایین‌ترین استان کشور به ۴.۶۷ نمره می‌رسد و میانگین مدارس استعدادهای درخشان با مدارس دولتی عادی ۷.۴۷ نمره اختلاف دارد، نمی‌توان صرفاً از رشد میانگین کشوری یا افزایش نمرات یک استان نتیجه گرفت که عدالت آموزشی محقق شده است. باید مشخص شود دانش‌آموزان مناطق محروم از چه امکانات و فرصت‌های آموزشی برخوردارند و این افزایش نمرات تا چه اندازه به کاهش فاصله آن‌ها با مناطق برخوردار منجر شده است.
وی با بیان اینکه میانگین ۱۱.۳۰ می‌تواند نتیجه‌ای مطلوب برای نظام آموزشی تلقی شود، افزود: باید سطح دشواری سوالات امتحانات نهایی امسال با سال گذشته مقایسه شود؛ به اعتقاده بنده به جز سه درسی که سؤالات آن‌ها تکرار شده بود، سطح سؤالات امسال آسان‌تر از سال قبل بود؛ بنابراین نمی‌توان بدون بررسی میزان دشواری آزمون‌ها، افزایش نمرات را به ارتقای کیفیت آموزش نسبت داد.
جراره در ادامه تأکید کرد: باید عملکرد مدارس شاخص، به ویژه مدارس استعدادهای درخشان، در دو سال متوالی مقایسه تا مشخص شود آیا افزایش معدل‌ها واقعاً به بهبود سطح علمی دانش‌آموزان منجر شده است یا خیر. همچنین لازم است تعداد رتبه‌های زیر هزار کنکور در هرمزگان و جایگاه استان در تراز علمی کشور مشخص شود؛ چرا که این شاخص‌ها می‌توانند تصویر دقیق‌تری از وضعیت آموزشی و میزان پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان ارائه دهند.
هزینه‌کرد صنایع در آموزش هرمزگان چه خروجی ملموسی داشته است؟
این نماینده مردم در مجلس با انتقاد از نبود ارزیابی ملموس از هزینه‌های انجام شده برای ارتقای کیفیت آموزش در هرمزگان، یادآور شد: در استان ما علاوه بر ظرفیت‌های وزارت آموزش و پرورش، از ظرفیت صنایع و مجموعه‌های اقتصادی نیز برای بهبود وضعیت آموزشی استفاده شده و هزینه‌های قابل توجهی در این حوزه صورت گرفته است، اما تاکنون خروجی متناسبی با این هزینه کردها مشاهده نکرده‌ام.
جراره با درخواست از مرکز پژوهش‌های مجلس و بخش‌های نظارتی برای بررسی ویژه وضعیت آموزشی هرمزگان و ارائه گزارش تفکیکی از کیفیت آموزش، عملکرد مدارس و نتایج تحصیلی دانش‌آموزان به نمایندگان، گفت: باید مشخص شود اعتبارات اختصاص یافته به آموزش استان دقیقاً در چه بخش‌هایی هزینه شده و چه تاثیری بر کیفیت تدریس و سطح یادگیری دانش‌آموزان داشته است؛ چرا که صرف هزینه و اعلام افزایش معدل، نمی‌تواند جایگزین ارزیابی اثربخشی برنامه‌های آموزشی شود.
افزایش فرصت مطالعه را نمی‌توان معادل ارتقای کیفیت آموزش دانست
این نماینده مجلس با اشاره به توضیحات مطرح شده درباره عوامل افزایش معدل‌ها، از جمله فرصت مطالعاتی بیشتر به دلیل برگزاری امتحانات در پایان تیرماه به‌جای ابتدای خرداد، خاطرنشان کرد: اگر یکی از دلایل افزایش نمرات، اضافه شدن فرصت مطالعه بوده است، باید بررسی شود این افزایش تا چه اندازه ناشی از بهبود کیفیت آموزش در مدارس و عملکرد معلمان بوده و چه میزان به فرصت بیشتر دانش‌آموزان برای آمادگی امتحانات مربوط می‌شود. افزایش زمان مطالعه ممکن است بر نتایج امتحانات اثر گذار باشد، اما برای ارزیابی کیفیت آموزش باید وضعیت یادگیری دانش‌آموزان در طول سال تحصیلی، امکانات مدارس، کیفیت تدریس و میزان دسترسی به فرصت‌های آموزشی نیز بررسی شود. نمی‌توان صرفاً از افزایش نمرات، به ارتقای کیفیت آموزش رسید.
حمایت کنکوری نباید فقط به دانش‌آموزان دارای خانه تخریب‌شده محدود شود
جراره در ادامه با اشاره به شرایط دانش‌آموزان هرمزگان در جریان جنگ و ضرورت حمایت از داوطلبان مناطق آسیب‌دیده تصریح کرد: امتحانات دشواری در استان برگزار شد و اکنون باید مشخص شود چه تدبیری برای دانش‌آموزان این مناطق و جبران شرایط نابرابر تحصیلی آن‌ها در نظر گرفته شده است.
وی با انتقاد از محدود شدن معیار حمایت‌های کنکوری به تخریب خانه‌ها اظهار کرد: رئیس‌جمهور درباره اختصاص سهمیه به افرادی که خانه‌هایشان تخریب شده است صحبت کردند، اما این معیار همه شرایط مناطق درگیر جنگ را پوشش نمی‌دهد؛ برای مثال، در ابوموسی خانواده‌ای باقی نمانده که خانه‌اش تخریب شده باشد؛ چرا که اساساً خانواده‌ها امکان سکونت در آنجا را نداشته‌اند. دانش‌آموزان ابوموسی و لارک نیز از محل زندگی خود خارج شده‌اند، اما چون خانه‌هایشان تخریب نشده، در این معیار مورد توجه قرار نگرفته‌اند.
عضو هیات رئیسه کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس با تأکید بر اینکه دامنه حمایت‌ها باید فراتر از تخریب منازل باشد، افزود: دانش‌آموزانی که در جزایری مانند ابوموسی، لارک و هنگام به اجبار خانه و محل زندگی خود را ترک کردند، باید در تصمیم‌گیری‌های حمایتی دیده شوند. همچنین خانواده‌های ساکن شهرک‌های نظامی مانند هدیش و هوایی و مناطقی که به دلیل اصابت موشک یا قرار گرفتن در مجاورت مقرهای نظامی، بنادر و تأسیسات مخابراتی تخلیه شدند، نباید از حمایت‌ها محروم بمانند.
وی در ادامه تصریح کرد: آسیب‌های ناشی از جنگ فقط به تخریب ساختمان محدود نمی‌شود؛ وقتی خانواده‌ای ناچار به ترک محل زندگی و دانش‌آموزی مجبور به جابه‌جایی و دوری از مدرسه می‌شود، شرایط تحصیلی او نیز مختل خواهد شد. بنابراین ملاک حمایت نباید صرفاً سالم یا تخریب شده بودن خانه باشد، بلکه باید شرایط واقعی زندگی و تحصیل دانش‌آموزان در مناطق درگیر نیز مورد توجه قرار گیرد.
دانش‌آموزان میناب و کوهستک در شرایط جنگی چگونه امکان تحصیل داشتند؟
جراره با اشاره به شرایط مناطق آسیب‌دیده استان، از جمله میناب و کوهستک، گفت: باید بررسی شود در شرایطی که این مناطق با حوادث جنگی و شهادت دانش‌آموزان و فرهنگیان مواجه بودند، اساساً امکان درس خواندن برای دانش‌آموزان یا ارائه خدمات آموزشی و همراهی معلمان با آن‌ها تا چه اندازه وجود داشته است. نمی‌توان از دانش‌آموزی که در چنین شرایطی زندگی کرده است انتظار داشت بدون در نظر گرفتن آثار روانی، اجتماعی و آموزشی جنگ، در همان شرایط عادی با سایر داوطلبان رقابت کند. این دانش‌آموزان نیازمند حمایت متناسب با شرایطی هستند که تجربه کرده‌اند.
عضو هیات‌رئیسه کمیسیون آموزش مجلس خاطرنشان کرد: این موضوعات را با حجت الاسلام خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در کمیسیون و همچنین با وزیر علوم مطرح کرده‌ام، اما همچنان درباره سرنوشت تحصیلی این دانش‌آموزان و نحوه جبران شرایط آن‌ها ابهام وجود دارد و انتظار داریم مسئولان پاسخ روشنی ارائه کنند.
جراره در پایان با تأکید بر ضرورت جلوگیری از تبدیل افزایش معدل‌ها به ملاک قضاوت درباره موفقیت نظام آموزشی خاطرنشان کرد: نگرانی من این است که اعلام رشد معدل‌ها در هرمزگان برای سال آینده به این برداشت منجر شود که دیگر نیازی به تلاش و حمایت ویژه از استان نیست؛ درحالیکه مشکلات آموزشی همچنان وجود دارد، باید با بررسی دقیق داده‌ها، سطح دشواری امتحانات، عملکرد مدارس و نتایج کنکور، برنامه‌ای برای سال آینده تدوین شود تا به‌جای تمرکز صرف بر افزایش معدل، ارتقای واقعی کیفیت آموزش و کاهش شکاف آموزشی میان استان‌ها در اولویت قرار گیرد./
پایان پیام
مشاهدهٔ متن در پایگاه منبع